Arfon Physiotherapy

Arthyglau

Rheoli Anaf Meinwe Meddal gyda P.R.I.C.E.R. (D.G.R.C.D.A.) Protect Rest Ice Compression Elevation Referral (Diogelu Gorffwys Rhew Cywasgiad Dyrchafu Atgyfeiriad)

DIOGELU
Mae’n rhaid diogelu yn ystod cyfnodau cynnar y gwella, yr hyd i’w benderfynu ar ddifrifoldeb y boen a graddau’r anad (3-5+ diwrnod).
Mae’n rhaid osgoi llonyddiad llwyr o’r rhan lle bo’n bosib, a dylid diwallu’r chwydd drwy e.e baglau, sblintiau, tapio a rhwymo.
GORFFWYS
Dylid gorffwys yn syth wedi’r anafu. Mae’n rhaid osgoi pwysau ar y meinwe sydd wedi cael ei anafu yn y cyfnodau, cynnar llidiol, a bydd yr hyd yn amrywio o 24 awr i wythnon gan ddibynnu ar raddau’r anaf.
Gellir gwneud gwaith isometrig o fewn terfynau’r boen, a dylai unrhyw weithgaredd ar y cyfan gael ei leihau i atal cynnydd yn y gyfradd metabolig a chynnydd yn llif y gwaed.
RHEW
Dylid thoi rhew yn syth, defnyddiwch liain tamp ac olew rhwng y rhew a’r coren i atal ‘llosgiad rhew’. Yr amser hwyaf yw 30 munud. Yn yr 24 awr cynfat dim mwy na 5 munud ar y tro gan ailadrodd yn aml. Wedi’r 24 awr, 10-30 munud bob 2 awr, gan ddibynnu ar faint o feinwe meddal isgroenol. Dylai’r rhew orchuddio man yr anaf i gyd.
Peidiwch a defnyddio rhew os ydych wedi colli teimlad neu yn amau niwed nerfol, neu a gwrtharwyddion i’r defnydd o rew.
CYWASGIAD
Dylid rhoi cywasgiad o’r pen pellaf i’r canol, mewn dull troellog gyda gorgyffyrddiad. Dylid rhoi pwysau cyson. Dylai’r cywasgiad fod hyd a lled, uwchlaw as islaw’r man sydd wedi cael anaf. Rhaid diwallu’r chwydd i gyd.
Ail-rowch wedi’r 24 awr am yr 72 awr cyntaf, gan dynnu’r crwasgiad yn syth os ydych yn amau fod cylchrediad y gwaed yn y pen pellaf wedi lleihau. Sicrhewsh eich bod yn diogelu’r mannau anatomegol sydd a thuedd i gael clefyd drwy e.e defnyddiau addas-bandais glyniad, tubigrip, bandais gludiog elastig.
DYRCHAFU
Dylid dyrchafu mor aml a phosib yn yr 72 awr cyntaf gyda chefnogaeth, mor fuan a phosib ar ol yr anafu. Byddwch yn ymwybodol y gall gwrthdroi’r broses o ddyrchafu waethygu’r chwydd – ffenomenon gwrthnaid. Os ydych yn gallu cynnal y dyrchafu, yna peidiwch a rhoi cywasgiad ar yr un pryd.
ATGYFEIRIAD
Os ydych yn mewn amheuaeth, yna ymgynghorwch a meddyg proffesiynol mor fuan a phosib. Pa fo problem yn dod yn ol dro ar ol tro, mae atal yn well na gwellhad – yna mae’n rhaid i chi gael gwybod beth sy’n bod.
Peidiwch byth a niweidio anaf (H.A.R.M.)
No Heat, no Alcohol, no Running, no Massage.
Dim Gwres, dim Alcohol, dim Rheded (mae unrhyw ymarfer yn ddigon i achosi straen ar feinwe), a dim Tylino. (G.A.R.T.).
Gall y rhain uchod i gyd gynyddu cylchrediad i fan lle nad yw’n ymarferol gan achosi chwyddo a chleisio, ac o ganlyniad bydd yr anaf yn cymryd mwy o amser i wella.